نرمافزار چندرسانهای «کتابخانه متون کهن فارسی» با هدف تسهیل دسترسی به میراث مکتوب زبان فارسی و توسعه پژوهشهای دیجیتال، در مراسمی با حضور جمعی از مسئولان فرهنگی و علمی کشور رونمایی شد. این مجموعه که حاصل تلاش مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی است، بیش از هزار عنوان کتاب و رساله از آثار فارسی تا قرن دهم هجری را در اختیار پژوهشگران قرار میدهد.
آیین رونمایی از این نرمافزار، روز دوشنبه ۲۵ آبانماه و همزمان با سیوچهارمین هفته کتاب، با حضور سیدعباس صالحی، وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، غلامعلی حدادعادل، رئیس فرهنگستان زبان و ادب فارسی، حجتالاسلام والمسلمین محمدحسین بهرامی، رئیس مرکز تحقیقات کامپیوتری علوم اسلامی و جمعی از مدیران فرهنگی برگزار شد.
گنجینهای دیجیتال از میراث مکتوب فارسی
حجتالاسلام والمسلمین اکبر راشدینیا، معاون پژوهشی مرکز نور، در معرفی این محصول پژوهشی اظهار کرد: این نرمافزار با گردآوری و ساماندهی متون ارزشمند فارسی، بستری جامع برای مطالعه، جستوجو و تحلیل منابع تاریخی و ادبی فراهم کرده است.
محتوای این مجموعه شامل:
- متن کامل ۱۰۷۲ عنوان کتاب و رساله در ۸۱۲ جلد.
- آثار منظوم و منثور فارسی با دستهبندی ساختاری.
- منابع موضوعی در حوزههای تفسیر، فقه، حکمت، فلسفه، اخلاق، عرفان، تاریخ، ادبیات، لغت، طب و سایر دانشها.
امکانات پیشرفته برای تحلیل و پژوهش
یکی از ویژگیهای متمایز این نرمافزار، فراتر رفتن از قابلیتهای معمول کتابخانههای دیجیتال و فراهم کردن ابزارهای تخصصی برای بررسی زبان و واژگان در متون تاریخی است. کاربران میتوانند تغییرات و کاربرد واژهها را در آثار مختلف بررسی و میان نوشتههای مؤلفان گوناگون مقایسه کنند.
مهمترین قابلیتهای پژوهشی این مجموعه عبارتاند از:
- تحلیل تاریخی واژگان: بررسی میزان کاربرد کلمات در منابع مختلف و در دورههای زمانی گوناگون.
- مقایسه متون و نویسندگان: شناسایی واژگان مشترک و متفاوت میان آثار و مؤلفان.
- بررسی روابط واژگانی: تحلیل همنشینی کلمات، واژگان همخانواده و اصطلاحات مرتبط.
- جستوجوی هوشمند: استفاده از موتور جستوجوی پیشرفته نور با امکان محدودسازی نتایج بر اساس موضوع، کتاب، نویسنده و زبان.
- ابزارهای تکمیلی پژوهش: مشابهتیابی متون، یادداشتبرداری، ایجاد میز پژوهشی و ساماندهی اطلاعات مطالعاتی.
پیوند میان میراث ادبی و فناوری
از دیگر امکانات این نرمافزار میتوان به دسترسی به متن قرآن کریم همراه با ترجمه، ارتباط واژگان با چندین دوره لغتنامه، اطلاعات کتابشناختی منابع و شرححال نویسندگان اشاره کرد.
عرضه این مجموعه را میتوان گامی در جهت بهرهگیری از فناوریهای نوین برای حفظ، معرفی و تحلیل میراث زبان فارسی دانست؛ اقدامی که امکان دسترسی نظاممندتر پژوهشگران، استادان و علاقهمندان را به منابع ارزشمند ادبی و علمی فراهم میکند.




