اخبار علماء و همایش‌ها

حجت‌الاسلام علی محمدی؛ پژوهشگر فقه حکومتی و مدیر مؤسسه معنا، در نشست علمی «الزامات پژوهش‌های مسئله محور در حوزه‌های علمیه» که از سوی معاونت پژوهش حوزه علمیه برگزار شد با بیان اینکه انقلاب اسلامی نقطه عطفی در دینداری مردم ایران فراهم کرده و سبب شده است که دین از عرصه فردی و اجتماعی وارد لایه حکومتی شود، گفت: حضرت آقا در سال ۱۳۶۶ و دوره ریاست جمهوری در جمع علمای اصفهان فرمودند که امروز کافی نیست که وقتی درس می‌خوانیم و درس می‌دهیم با چشم امام یک مسجد و رئیس روحانی یک شهر و مدیر یک حوزه علمیه به مسائل…

در سالیان اخیر با انواع فقه‌های جدید و مضاف مواجهیم به گونه‌ای که هر از چندی فقهی جدید در میان عناوین فقه‌های مضاف خودنمایی می‌کند. فقه سیاسی، فقه حکومتی، فقه خانواده، فقه اجتماعی، فقه هنر، فقه محیط زیست و … اما سؤال اساسی درباره تنوع فقه‌های جدید این است: چرا فقه‌های مضاف به وجود آماده‌اند؟ رسالت ایجاد چنین فقه‌‌هایی چیست؟ آیا غایت و هدف از فلسفه وجودی آنها محقق شده است؟ به تعبیر دیگر آیا عملکرد آنها مطابق با رسالت تعریف شده شان بوده است؟ رسالت به نظر‌‌ می‌رسد رسالت فقه‌‌های مضاف، صرفا جمع آوری مسائل مختلف یک حوزه از…

عرصه فضای مجازی در کشور دو ساحت جدی دارد. یکی ساحت حکمرانی و سیاست‌گذاری که سیاست‌های آن توسط ساختار رسمی حاکمیت اعمال و اجرا می‌شود و دوم عموم مردم و کاربران فضای مجازی. آنچه که به سادگی قابل فهم و مشاهده است این است که حاکمیت براساس نیازها و اقتضائات و برنامه‌های خود تصمیماتی را اتخاذ می‌کند و از سوی دیگر مردم نیز براساس سلایق و معیارهای خود، روشی مستقل و منحصر به خود را در پیش گرفته‌اند. در این بین ممکن است سیاست‌ها و برنامه‌های اعمالی حاکمیت در برخی موارد مورد نیاز یا پسند مردم قرار گیرد، اما آمارها…

نگاه تمدنی به تاریخ و سیره حضرت زهرا سلام الله علیها می‌تواند به بازخوانی متون و منابع فاطمی با نگاهی نو و نیازهای نوشونده انسان امروز با تأکید ویژه بر زن و خانواده بیانجامد. بر پایه مقالات ارائه شده در همایش «خوانش تمدنی تاریخ و سیره حضرت زهرا سلام الله علیها»(۱) که در حقیقت تنها به ارائه دیدگاه‌ها اختصاص داشت، برخی قلمروها و محورهای مطالعات و پژوهش‌های فاطمی در نگاهی تمدنی که شایسته اهتمام بیشتر از سوی پژوهشگران است، چنین است: * اندیشه‌های تمدنی حضرت زهرا سلام الله علیها ـ خوانش تمدنی احادیث باقیمانده از حضرت زهرا سلام الله علیها و…

شیعیان در قامت بزرگترین اقلیت مذهبی در خاورمیانه از شهادت امام حسین علیه السلام در واقعه کربلا، تا کنون تلاش بسیاری نمودند تا به نام خود دولتی برپا کنند. به جز حمدانیان (۹۰۷-۱۰۰۴م)، فاطمیون ( ۹۰۹-۱۱۷۱م)، آل بویه ( ۹۳۳-۱۰۵۵م) و مزیدیان (۹۶۱-۱۱۵۰م) که توانستند چنین کنند اما شیعیان عراق هرگز موفق به چنین کاری نشدند. از زمان خلیفه دوم که عراق جزیی از قلمرو اسلامی قرار گرفت به جز دوره اندکی  که امام علی علیه السلام در کوفه حکومت کرد، آنان همواره زیر سلطه حکومت امویان، عباسیان و عثمانیان بودند. گرچه صفویان هر از گاهی عراق را به تصرف…

در این یادداشت به این پدیده از منظر یک چالش کهن در تاریخ و میراث مسلمین می نگرم و به اختصار ابهامات آن را مرور می‌کنم و پژوهش درباره بنیان‌ها و زمینه‌های تاریخی و فرهنگی آن را ضروری می‌دانم. القاب علمی از گونه لقب تشریف و تکریم از اقسام سه‌گانه القاب است که بر تمایز و برتری شخص در یک وصف یا ویژگی دلالت دارد (ابن حمدون, محمد, التذکره الحمدونیه , ج ۹ , ص ۳۵۷ ). گرایش به نام‌گذاری اشخاص به لقب در کنار اسم و کنیه در فرهنگ عرب پیش از نزول قرآن رویه‌ای شناخته شده‌است (قلقشندی ,…

به نظر شما موضوع و رشته فقه سیاسی از چه زمانی در حوزه‌های علمیه به صورت جدی مورد توجه و بحث قرار گرفته است؟ آیا این موضوع فقه سیاسی در حوزه‌های علمیه دچار اوج و فرود یا تغییر مسیر جدی شده‌است؟ در مباحث مربوط به فقه سیاسی بستگی دارد که تعریف ما از فقه سیاسی چه باشد. اگر منظور همان فقه مسائل سیاست و حکومت است، یعنی احکام شرعی مکلفین اعم از مردم در مواجهه با حکومت یا حاکمان در اداره‌ی کشور و در مواجهه با مردم باشد، این بحث یک دایره‌ی خیلی گسترده‌ای دارد و علاوه بر مباحث سیاسی…

حجت‌الاسلام والمسلمین محمدباقر ربانی، مدیر گروه جامعه و فرهنگ مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) در نشست علمی «چیستی فقه اجتماع» در مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) در قم با بیان اینکه امام خمینی(ره) فرمودند فقه، تئوری واقعی و کامل اداره انسان از گهواره تا گور است، گفت: سخنی از مقام معظم رهبری هم در توصیف شخصیت حضرت امام(ه) در مراسم بزرگداشت هشتمین سالگرد ارتحال ایشان فرمودند امام بزرگوار، فقه شیعه را از دورانی که خود در تبعید بود، به سمت فقه اجتماعی و حکومتی و فقهی که می‌خواهد نظام زندگی ملت‌ها را اداره کند و پاسخگوی آنان باشد، کشاند. وی با اشاره…

به گزارش شبکه اجتهاد، استاد ابوالقاسم علیدوست، در نشست علمی «وضعیت مطلوب فقه پس از انقلاب اسلامی»، که از سوی پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی برگزار شد، با بیان اینکه می‌توانیم با فقه دو نوع برخورد داشته باشیم و هر دو هم خوب است، گفت: یکی رویکرد اخباری است؛ یعنی بنده از وضعیت کنونی فقه خبر دهم که آیا مطلوب است یا خیر. در واقع کاری هستی‌شناسانه و فلسفی انجام دهیم و پیش‌فرض ما این باشد که فقه وضع مطلوبی بعد از انقلاب دارد. رویکرد دوم هنجارشناسانه و نظریه‌پردازانه است و وضعیت فقه بعد از انقلاب را بررسی و نقاط مثبت…

به گزارش شبکه اجتهاد، یکی از لوازم و ضروریات اصلی زندگی اجتماعی انسان‌ها و تداوم آن، وجود حکومت برای تنظیم‌گری روابط اجتماعی و نحوۀ حرکت اجتماع، جهت پیشبرد اهداف بشر است. نیل به اهداف کوچک و بزرگ و توازن در حرکت هر مجموعه‌ای، نیازمند برنامه‌ای جامع و مدون است. به همین دلیل، حکومت‌ها همواره در تلاش‌اند تا با استفاده از نخبگان جامعه، به یک برنامۀ حکمرانی منظم و بدون خلل دست یابند. ازاین‌رو، همیشه محافل علمی و نخبگانی، بنیان‌گذاران اصلی برنامه‌های سیاسی حکومت‌ها بوده‌اند و هرچند بسیاری از برنامه‌های اندیشمندان به ورطۀ اجرا درنیامده؛ ولی تطورات علمی حاصل از آنها، همیشه…